معنی و توضیح درس اول ادبیات فارسی ۳

درس اول

ما همچنان در اول وصف تو مانده ایم

    گلستان: اثر سعدی در سال (۶۵۶ هـ . ق) نوشته شد. نثر آن مسجع و آهنگین است. دارای حکایات کوتاه و امثال و حکم فراوانی است. در این نوع نثر آرایه هایی چون تشبیه،استعاره،سجع و… وجود دارد. دیباچه ی گلستان از بهترین نمونه های تحمیدیه است. 

مضمون درس: حمد و ستایش خداوند و مدح پیامبر

* منت خدای را،عز وجل که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمت. هر نفسی که فرو می رود، ممدّ حیات است و چون بر می آید، مفرّح ذات. پس در هر نفسی دو نعمت موجود است و بر هر نعمتی شکری واجب

                                   از دست و زبان که بر آید              کز عهده شکرش به در آید ؟ 

ما همچنان در اول وصف تو مانده ایم

    گلستان: اثر سعدی در سال (۶۵۶ هـ . ق) نوشته شد. نثر آن مسجع و آهنگین است. دارای حکایات کوتاه و امثال و حکم فراوانی است. در این نوع نثر آرایه هایی چون تشبیه،استعاره،سجع و… وجود دارد. دیباچه ی گلستان از بهترین نمونه های تحمیدیه است. از بهترین تصحیح های گلستان از دکتر یوسفی و دکتر خطیب رهبر است.

مضمون درس: حمد و ستایش خداوند و مدح پیامبر

* منت خدای را،عز وجل که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمت. هر نفسی که فرو می رود، ممدّ حیات است و چون بر می آید، مفرّح ذات. پس در هر نفسی دو نعمت موجود است و بر هر نعمتی شکری واجب

                                   از دست و زبان که بر آید              کز عهده شکرش به در آید ؟

« اِعمَلوا آلَ داوُدَ شُکراً و قلیلُ مِن عِبادِیَ الشکُور. »

                        بنده همان به که ز تقصیر خویش             عذر به درگاه خدای آورد

                             ورنه ، سزاوار خداوندی اش                 کس نتواند که به جای آورد.

واژگان

منت : سپاس و ستایش                    

ممد حیات : مدد کننده ی زندگی ( ادامه دهنده ی زندگی )

عزَو جلَ : گرامی و بزرگ است                   

تقصیر : گناه و کوتاهی

قُربت : نزدیکی                                    

 عذر : توبه

مزید : افزونی                                      

به جای آوردن : ادا کردن

مفرح ذات : شادی بخش وجود

دستور

« را» در منت خدای را : برای تخصیص

 عز و جل : جمله ی معترضه

 به …… اندر: آوردن دو حرف اضافه برای تأکید 

 در بسیاری از جملات بالا حذف به قرینه ی لفظی وجود دارد

 « که » در بیت اول : به ترتیب ضمیر پرسشی و حرف ربط است

 بیت اول استفهام انکاری دارد

آرایه ) قربت و نعمت ، حیات و ذات : سجع متوازی و مطرّف دارند

 تضمین آیه ی ۱۳ سوره ی سبا

معنی ):

–  سپاس و ستایش مخصوص خداوند ـ گرامی و بزرگ است ـ که اطاعتش سبب نزدیکی به او می شود و شکرگزاری از نعمتش باعث زیادی نعمت می گردد .

– هر نفسی که فرو برده می شود باعث ادامه ی زندگی است و وقتی بیرون می آید ( بازدم می شود ) شادی بخش وجود است .

– ازدست و زبان چه کسی ساخته است که بتواند شکر او را به جای آورد؟ ( کسی نمی تواند )

– ای خاندان داود خدا را سپاس گزار باشید حال آن که عده ی کمی از بندگان من سپاس گزارند .

– بنده بهتر است که به خاطر گناهانش در درگاه الهی توبه کند وگرنه کسی قادرنیست، آن گونه که شایسته ی خداوند است شکر گزاری کند .

* باران رحمت بی حسابش همه را رسیده و خوان نعمت بی دریغش همه جا کشیده. پرده ی ناموس بندگان به گناه فاحش ندرد و وظیفه ی روزی به خطای منکر نبرد.

فراش باد صبا راگفته تافرش زمردین بگسترد و دایه ی ابر بهاری را فرموده تا بنات نبات درمهد زمین بپرورد.

درختان رابه خلعت نوروزی قبای سبز ورق دربرگرفته و اطفال شاخ را به قدوم موسم ربیع کلاه شکوفه بر سر نهاده. عصاره ی تاکی به قدرت او شهد فایق شده و تخم خرمایی به تربیتش نخل باسق گشته .

واژگان

خوان: سفره                                                                   

بی دریغ : بی مضایقه                                                       

ناموس: شرف و آبرو                                                          

فاحش: آشکار                                                                

وظیفه: مقرری                                                               

منکر: زشت و ناپسند                                                         

فراش: گسترنده ی فرش                                                     

بادصبا: بادصبحگاهی                                                      

دایه: شیردهنده                                                             

بنات: جمع بنت؛ دختران                                                 

نبات: گیاه  

مهد: گهواره

خلعت: لباس فاخر و هدیه ی گرفته شده

  ورق : برگ

  فایق : برگزیده

موسم : وقت

ربیع : بهار

عصاره : شیره

تاک : درخت انگور

شهد : شیرینی و عسل

قدوم : آمدن

باسق: بلند                                                 

 دستور ):

 « را » : در سطر اول به معنی حرف اضافه ی « به » است

شهد فایق و نخل باسق : هر دو موصوف و صفت هستند .

آرایه ) باران رحمت و خوان نعمت : هر دو اضافه ی تشبیهی

 رسیده و کشیده : سجع

 پرده ی ناموس : اضافه تشبیهی

 ندرد و نبرد : سجع

 فراش باد صبا : اضافه ی تشبیهی

 فرش زمردین : استعاره از سبزه

 دایه ی ابر : اضافه ی تشبیهی

 بنات نبات : اضافه ی تشبیهی و دارای جناس

 مهد زمین : اضافه ی تشبیهی

 خلعت نوروزی : استعاره از برگ و گل

 قبای ورق : اضافه ی تشبیهی

 اطفال شاخ : اضافه ی تشبیهی

 کلاه شکوفه : اضافه ی تشبیهی

 فایق و باسق : سجع

معنی ):

  رحمت بی کران الهی مانند باران به همه رسیده و سفره ی نعمت بی مضایقه اش در همه جا گسترده است .                     

– آبروی بندگان را با وجود گناهان آشکار نمی ریزد و رزق و روزی آنان را به خاطر خطاکار بودنشان قطع نمی کند.

– خداوند به باد صبا دستور داده تا سبزه ها و گل ها را مانند فرشی بگستراند و به ابر بهاری فرموده تا مانند دایه ای که به فرزند شیر می دهد گیاهان را مانند دخترانی در گهواره ی زمین پرورش دهد ( و با باران، آنها را سبز کند ).

– خداوند لباس سبزی را از گل و برگ به درختان پوشانده و شکوفه را چون کلاهی به خاطر آمدن فصل بهار بر سر شاخه های کوچک قرار داده است .

– شیره ی درخت انگور به قدرت  الهی به بهترین شیرینی و انگور تبدیل شده و در اثر توجه و پرورش او دانه ی خرما به نخلی بلند و استوار تبدیل شده است.

                 ابر و باد و مه وخورشید و فلک در کارند          تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری

                همـه از بهر تو سرگشتـه و فرمانبـردار          شـرط انصاف نباشد که تو فرمان نبـری

آرایه) مصراع اول دارای مراعات نظیر است

معنی): بیت اول: تمام پدیده های هستی در خدمت تو هستند تا بتوانی رزق و روزی خود را به دست آوری و نباید از خدا غافل شوی.

معنی): بیت دوم: تمام آفرینش مطیع و فرمان بردار تو هسـتـنـد، منصفانه نیست که تو فرمانبردار خداوند نباشی.

* در خبر است از سرور کاینات مفخر موجودات و رحمت عالمیان و صفوت آدمیان و تتمه ی دور زمان محمد مصطفی ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ

                                           شَفیعٌ مُطاعٌ نَبِیًّ کَریمً              قَسیمٌ جَسیمٌ نَسیمٌ وَسیمٌ

                       بَلَغَ الْعُلَی بِکَمالِهِ ، کَشَفَ الدُّجا بِجَمالِهِ           حَسُنَتْ جَمیعُ خِصالِهِ ، صَلْوُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ

         چه غم دیوار امت را که دارد چون تو پشتیبان؟           چه باک از موج بحر آن را که باشد نوح کشتیبان؟

خبر: حدیث

 کاینات : جمع کاینه ؛ موجودات

 مفخر: مایه ی افتخار

 صفوت: برگزیده

تتمه: مایه ی کمال

آرایه) در سطر اول بسیاری از کلمات دو به دو سجع هستند

 بیت اول عربی: تنسیق صفات دارند

 قسیم، جسیم، نسیم و وسیم جناس دارند

بیت فارسی دارای تلمیح است

معنی) :

    در حدیث آمده است از پیامبر اسلام که سرور موجودات است، مایه ی افتخار آفرینش است، سبب رحمت و بخشش جهانیان است، برگزیده ی انسانهاست و آخرین پیامبر است ـ که درود و سلام خدا بر او و خاندانش باد ـ

– او شفاعت کننده ، فرمانروا، پیام آور ، بخشنده، صاحب جمال، خوش اندام، خوش بو و دارای نشان پیامبری است.

– به واسطه ی کمال خود به مرتبه ی بلند رسید و با جمال نورانی خود تاریکی ها را بر طرف کرد همه ی خوی ها و صفات او زیباست ؛ بر او و خاندانش درود بفرستید.

– گروهی که تو پشتیبان آنها باشی غمی ندارند و کسی که حامی و نجات دهنده اش تو باشی از حوادث ترسی ندارد.

* هرگه یکی از بندگان گناهکار پریشان روزگار، دست انابت به امید اجابت به در گاه حق ـ جلّ و علا ـ بردارد، ایزد تعالی در او نظر نکند. بازش بخواند، باز اعراض کند. بار دیگرش به تضرّع و زاری بخواند. حق ـ سبحانه  و تعالی ـ  فرماید : یا مَلائِکَتی قَدِ اسْتَحْیَیْتُ مِنْ عَبْدی وَ لَیْسَ لَهُ غَیْری فَقَدْ غَفَرْتُ لَهُ . دعوتش اجابت کردم و امیدش بر آوردم که از بسیاری دعا و زاری بنده ام همی شرم دارم.

                                     کرم بین و لطف خداوندگار         گنه بنده کرد است او شرمسار                                                                                                                       

واژگان

  انابت: توبه                       

 اعراض : روی برگرداندن            

 اجابت: پذیرفتن

تضرع : زاری و التماس    

 جل و علا : بزرگ و بلند قدر است      

سُبحانَه و تعالی : پاک و بلند مرتبه است .

 

دستور ):

 جل و علا : جمله معترضه

 همی شرم دارم : فعل ماضی استمراری

آرایه ) دست انابت : اضافه ی اقترانی  

معنی ):

 هر وقت که یکی از بندگان گرفتار شده و بد اقبال برای توبه و به امید قبولی آن دست به درگاه الهی ـ که بزرگ و بلند مرتبه است ـ دراز کند، خداوند متعال به او نمی نگرد اگر دوباره خدا را بخواند و به درگاه او عذر آورد،  باز از او روی بگرداند اگر بار دیگر با زاری و التماس خدا را بخواند …..

– خداوند ـ پاک و بلند مرتبه ـ می فرماید : ای فرشتگانم من از بنده ی خود شرم دارم و او جز من کسی را ندارد پس او را آمرزیدم . خواسته ی او را برآوردم و آرزویش را مهیا کردم زیرا که از فراوانی دعا و زاری او حیا می کنم .

معنی بیت:

 بزرگواری و لطف خدا را ببین که بندگان گناه می کنند و او شرمنده می شود .

 

* عاکفان کعبه ی جلالش به تقصیر عبادت معترف که : ما عَبَدناکَ حقَ عِبادتَِکَ و واصفان حِلیه ی جمالش به تحیر منسوب که : ما عَرَفناک حق َ مَعرِفَتِکَ .

                            گر کسی وصف او زمن پرسد            بی دل از نشان چه گوید باز ؟

                            عاشقان کشتگان معشوق اند            بـر نیایـد زکشتگــان آواز

یکی از صاحب دلان سر به جَیب مراقَبت فرو برده بود و در بحرِ مکاشَفت مستغرق شده : آن گه که از این معاملت باز آمد ، یکی از دوستان گفت: از این بوستان که بودی، ما را چه تحفه کرامت کردی ؟

 

واژه نامه و توضیحات

عاکفان:کسانی که در گوشه ای به عبادت می پردازند

 جیب: گریبان ،یقه                           

 معترف: اقرار کننده

 مراقبت: تفکر عارفانه                       

  واصفان : توصیف کنندگان               

  حلیه: زیور

مکاشفت: دریافت حقایق                

 مستغرق: غرق شده                            

 تحیر: سرگردانی

معاملت : کار، اعمال عبادی                

صاحب دل: خداشناس                

 کرامت: بخشش

آرایه) حلیه جمال: اضافه تشبیهی

 جیب مراقبت : اضافه ی اقترانی

 بحر مکاشفت : اضافه ی تشبیهی

 بوستان : استعاره از عالم غیب و مکاشفه

معنی) :

 گوشه نشینان بارگاه پر شکوهش به کوتاهی خود در عبادت اقرار می کنند و می گویند : آن چنان که شایسته ی توست تو را نپرستیدیم.

– توصیف کنندگان زیور جمال الهی دچار حیرانی شده اند و می گویند : تورا چنان که شایسته ی توست نشناختیم.

معنی بیت اول:  اگر کسی وصف خداوند را از من بپرسد منِ عاشق و دل از دست داده چگونه از خدای بی نشان سخنی بگویم .

معنی بیت دوم: عاشقان حقیقی ، کشتگان و فداییِ معشوق ( خدا ) هستند و فرد کشته شده نمی تواند سخنی بگوید.

– یکی از خدا شناسان به حالت تأمّل و تفکّر عارفانه فرو رفته بود و در دریای کشف حقایق غرق گشته بود. وقتی که از این حالت بیرون آمد، یکی از دوستانش به او گفت: از این عالم غیب که در آن سیر می کردی چه هدیه ای برای ما آوردی؟

 

* گفت: به خاطر داشتم که چون به درخت گل رسم دامنی پر کنم هدیه اصحاب را. چون برسیدم، بوی گلم چنان مست کرد که  دامنم از دست برفت.

                ای مرغ سحر عشق ز پروانه بیاموز                 کان سوخته را جان شد و آواز نیامد

                این مدعیان در طلبش بی خبرانند                  کان را که خبر شد ، خبری باز نیامد

                                                                            ***

          ای برتر از خیال و قیاس و گمان و وهم                   وز هرچه گفته اند و شنیدیم و خوانده ایم

          مجلس تمام گشت و به آخر رسید عمر                   ما همچنان در اول وصف تو مانده ایم

 

اصحاب : یاران

مدعیان : ادعا کننده

 قیاس : سنجش

دستور):

 را : در سطر اول به معنی حرف اضافه، به معنی « برای »

 « م » : در بوی گلم نقش مفعولی دارد

آرایه) دامن از دست رفتن : کنایه از محو چیزی شدن ، خود را فراموش کردن

معنی):

گفت در نظرم بود که وقتی به درخت ( جمال الهی ) رسیدم دامنم را پر گل کنم و برای یاران هدیه بیاورم. وقتی رسیدم بوی گل چنان مستم کرد ( جمال الهی مرا ازخود بیخود کرد ) که دامن از دستم رفت ( بی خود شدم ).

معنی بیت اول: ای مرغ سحرگاهی ( انسان عاشق ) عشق ورزی را از پروانه بیاموز که جان خود را فدای معشوق ( شمع ) کرد وصدایی از او شنیده نشد ( اعتراض نکرد )

 معنی بیت دوم: کسانی که ظاهراً ادعای شناخت الهی را دارند ، غافل هستند زیرا عاشقان حقیقی که به شناخت خداوند پی برده اند این راز را فاش نمی کنند .

 معنی بیت سوم:  ای خداوندی که از خیال و سنجش و پندار و تصورات برتری واز هرچه در باره ی تو گفته اند و شنیدیم و خوانده ایم افزون تری

معنی بیت چهارم:  مجلس ذکر تو به پایان آمد و عمر ما نیز به آخر رسید ولی همچنان در آغاز توصیف تو مانده ایم و از وصفت ناتوان شدیم.

 

افلاک ، حریم بارگاهت

    جمال الدین عبد الرّزّاق اصفهانی، از شاعران اواخر سده ی ششم ، شعر او از حکمت و اخلاق و وعظ بهره ی بسیاری دارد. از بهترین سروده های او ترکیب بند مشهوری است که در نعت وستایش پیامبر اکرم ( ص )سروده است .

 

ای از بر سدره شاهراهت                   وی قبه ی عرش تکیه گاهت

سدره :درختی در آسمان هفتم

 شاهراه :راه گشاده

 قبه : بنای گنبدی شکل

عرش : اوج آسمان ها

دستور)

 منادا پیامبر است که ذ کرنشده

آرایه) =  قبه ی عرش : اضافه ی استعاری

معنی) ای پیا مبری که گذرگاه تو بالاتر از سدره وآسمان هفتم است و اوج آسمانها تکیه گاه و محل نشستن توست .

 

ای طاق نهم رواق بالا               بشکسته ز گوشه ی کلاهت

طاق نهم: فلک الافلاک آسمان نهم

 رواق: ایوان سایبان

معنی): ای پیامبر تو آن چنان بلند  مقامی که فلک نهم با مرتبه ی رفیع خود در برابرتو بی قدر و پست است .

 

هم عقل دویده در رکابت             هم شرع خزیده درپناهت

آرایه)عقل و شرع: شخصیت بخشی و جاندارشده اند.

معنی) هم عقل مانند غلامی در خدمت و رکاب توست و هم دین درپناهت قرارگرفته است.

مه طاسک گردن سمند ت             شب طرّه ی پرچم سیاهت

طاسک:آویز زینتی از طلا ونقره که به گردن اسب و… می آویختند

سمند : اسب زرد

طرّه: موی جلوی پیشانی

آرایه)تشبیه ماه به طاسک

تشبیه شب به رشته های سیاه اطراف پرچم

طرّه: استعاره از رشته ی سیاه حاشیه ی پرچم .

معنی) : ماه آویزه ی گردن اسب تست و شب مانند رشته ی سیاهی است که از اطراف پرچم تو آویزان شده است. (ماه و شب اعتبارشان به توست)

 

جبریل مقیم آستانت             افلاک حریم بارگاهت

جبریل: فرشته ی وحی

مقیم: اقامت کننده

معنی): جبرئیل بردرگاه تو اقامت کرده و افلاک حد و مرز بارگاه و محل اقامت توست (عظمت تو برتر از این دنیا است) اشاره ای ظریف دارد به عبارت (لَوْلاکَ لَمَا خَلَقْتُ الأَفْلاکَ)

 

                               چرخ ارچه رفیع خاک پایت            عقل ارچه بزرگ طفل راهت

ار : مخفف اگر

 رفیع : بلند مرتبه

آرایه ) : ( تشبیه پنهان عقل به طفل )

معنی): چرخ و آسمان با تمام بلند مرتبگی اش خاک کف پای توست و عقل با تمام عظمتش در مقابل تو کودکی نوپا است .

 

                            خوردست خدا ز رویِ تعظیم             سوگند به رویِ همچو ماهت

تعظیم : بزرگی

آرایه):  بیت اشاره دارد به آیه ی ۷۲ سوره حجر : لَعمُرکَ اِنهُم لَفی سَکرَتِهِم یَعمَهُون : به جان تو سوگند که آنان در مستی خود سرگردان اند .

معنی): خداوند به خاطر بزرگی و احترام تو به وجود تو سوگند خورده است .     

                           ایزد که رقیب جان خرد کرد                نام تو ردیف نام خود کرد

رقیب : نگهبان

آرایه):  اشاره دارد به آمدن اسم پیامبر بعد از نام خدا : انما ولیکم الله و رسوله ( سوره ی مائده ۵۵ )

معنی):  خداوند که عقل را نگهبان جان کرد نام تو را در کنار نام خود بارها ذکر کرده است .

بیاموزیم

انواع نثر قدیم :

۱ ـ نثر ساده : که فاقد آرایه لفظی و لغات و ترکیبات پیچیده و دشوار است . این نثر را « مرسل » نیز می نامند . مانند کتابهای : تاریخ بلعمی ، قابوس نامه و سیاست نامه .

۲ ـ نثر مسجع و فنی : در آن انواع سجع ها ، مترادفات ، تشبیهات ، استعارات و توضیحات شاعرانه به طور طبیعی به کار می رود . مانند : مناجات های خواجه عبدالله انصاری ، کلیله و دمنه و گلستان سعدی .

۳ ـ نثر متکلّف و مصنوع : دارای سجع های پی در پی ، لغات دشوار ، که دریافت معنی آن دشوار است مانند : تاریخ جهانگشای جوینی و مرزبان نامه .

« ترکیب بند»: قالبی است که در واقع از کنار هم قرار دادن چند غزل تشکیل شده باشد که با بیتی نامکرر، هر قسمت به دیگری متصل می شود . بیت های آخر هر بند از نظر قافیه با بیت ها و بندهای دیگر متفاوت است

 

خودآزمایی درس اول

۱ ـ در بیت زیر منظور از « تقصیر » چیست ؟

بنده همان به که زتقصیر خویش             عذر به درگاه خدای آورد

کوتاهی و گناه

۲ ـ در این درس، بر کدام صفات خداوند بیشتر تأکید شده است ؟ دو جمله را که نشان دهنده ی این صفات هستند، بیان کنید .

          الف: رحمت ( باران رحمت بی حسابش همه را رسیده )

          ب:  روزی رسانی ( وظیفه ی روزی به خطای منکر نبُرد )

۳ ـ بیت زیر با کدام بخش درس ارتباط معنایی دارد ؟

گفتم این شرط آدمیت نیست         مرغ تسبیح گوی و من خاموش

   با بیت: « ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند           تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری» ارتباط معنایی دارد.

۴ ـگاه ضمیر متصل در جای اصلی خود قرار نمی گیرد ؛ مثلاً در مصراع « زمانه به دست تو دادم کلید » از فردوسی ، ضمیر « م » که باید بعد از کلید قرار بگیرد ، بعد از فعل آمده است . نمونه ای دیگر از این کاربرد را در درس نشان دهید .

بازش بخواند ( باز بخواندش )  ـ  بوی گلم چنان مست کرد ( بوی گل چنان مستم کرد )

۵ ـ در شعرِ « افلاک ، حریم بارگاهت » دو نمونه تشبیه بیابید .

روی همچو ماه / مه مانند طاسک / شب مانند طُره ی پرچم

۶ ـ نثر این درس ( گلستان ) جزء کدام نوع نثر است ؟ چرا ؟

نثر مسجع و فنی / به خاطر داشتن سجع بسیار و تشبیهات و استعارات معتدل

۷ ـ بررسی کنید ترکیب بند چه نوع شعری است . بند دیگر این ترکیب بند را در کلاس بخوانید .

چنانکه در بیاموزیم گفته شد ترکیب بند از چند بند مانند غزل تشکیل می شود که هر بند قافیه ی جداگانه دارد و در بین هر غزل یا بند بیتی ذکر می شود با قافیه ی ثابت . اما خود این بیت مکرر و یکسان نیست و فرقش با ترجیع بند در همین است و تمامی بیت ها بر یک وزن خواهند بود .

« بند دیگر ترکیب بند عبدالرزاق اصفهانی »

هر آدمی ای که او ثنا گفت                     هرچ آن نه ثنای تو خطا گفت

خود خاطر شاعری چه سنجد                 نعت تو سزای تو خدا گفت

گر چه نه سزای حضرت توست               بپذیر هر آن چه این گدا گفت

هر چند فضول گوی مردی است             آخر نه ثنای مصطفی گفت

در عمر هر آن چه گفت یا کرد                نادانی کرد و ناسزا گفت

زان گفته و کرده گر بپرسند                    کز بهر چه کرد یا چرا گفت

تو محو کن از جریده ی او                        هر هرزه که از سر هوی گفت

چون نیست بضاعتی ز طاعت                  از ما گنه و ز تو شفاعت

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *