زبان و ادبیات فارسی متوسطه

مقدمه ای بر تاریخ بیهقی
تاریخ بیهقی اثر دبیر دانشمند مشهور دربار غزنوی، ابوالفضل محمد بن حسین بیهقی است. نثر آن، نثر مرسل است و در قرن پنجم هجری قمری نگاشته شده است. این کتاب در شرح « تاریخ آل سبکتکین » است و از آغاز دولت آن خاندان تا اوایل سلطنت سلطان مسعود غزنوی است ، به همین سبب عنوان « تاریخ مسعودی » یافته است.  (ادامه…)

^{* فصل دوم *}

^{عناصر داستان :}        

^{* مهم ترین عناصر داستان را نام ببرید :
۱- شخصیت و قهرمان  ۲- راوی داستان یا زاویه ی دید  ۳- هسته یا طرح داستان ۴- درون مایه  ۵- لحن}

(ادامه…)

درس اول

ما همچنان در اول وصف تو مانده ایم

    گلستان: اثر سعدی در سال (۶۵۶ هـ . ق) نوشته شد. نثر آن مسجع و آهنگین است. دارای حکایات کوتاه و امثال و حکم فراوانی است. در این نوع نثر آرایه هایی چون تشبیه،استعاره،سجع و… وجود دارد. دیباچه ی گلستان از بهترین نمونه های تحمیدیه است. 

مضمون درس: حمد و ستایش خداوند و مدح پیامبر

* منت خدای را،عز وجل که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمت. هر نفسی که فرو می رود، ممدّ حیات است و چون بر می آید، مفرّح ذات. پس در هر نفسی دو نعمت موجود است و بر هر نعمتی شکری واجب

                                   از دست و زبان که بر آید              کز عهده شکرش به در آید ؟ 

(ادامه…)

درس دوم

رزم رستـم و اسفنـدیـار

    یکی از شاخص ترین داستان های حماسی شاهنامه ، داستان رستم و اسفندیار است درون مایه های آن برخورد آزادی و اسارت ، پیری و جوانی و کهنه و نو است .

   شاهنامه ی فردوسی یکی از حماسه های برجسته ی جهان است که دارای سه قسمت اساطیری ، پهلوانی و تاریخی است .

مضمون درس:  بیان داستان رستم و اسفندیار و برخورد آزادی و اسارت

چو شد روز رستم بپوشد گبر                 نگهبان تن کرد بر گبر ببر

گبر : خفتان ، لباس جنگی

 ببر : ببربیان ، زره مخصوص

آرایه ) گبر و ببر : جناس ناقص اختلافی  

معنی):  وقتی روز شد رستم زره جنگی را بر تن پوشیده و علاوه بر آن ببربیان ( زره مخصوص ) را برای محافظت برتن کرد .

(ادامه…)

 بارگذاری کتاب ادبیات فارسی سال اول دبیرستان

 راهنمای نصب کلید و باز کردن فایلهای کتابهای درسی

شاهنامه را میتوان به سه بخش تقسیم کرد:

 ۱- بخش اساطیری(شاهنامه کهن)

۲-بخش پهلوانی:بخشی که با پادشاهی لهراسپ آغاز می شود و بخش اساطیری(بخش ۱) را به بخش تاریخی(بخش ۳) پیوند می دهد.

۳-بخش تاریخی:دوره ای که با پادشاهی اسکندر آغاز می شود و با پادشاهی یزدگرد سوم پایان می گیرد. (ادامه…)

باز آمد بوی ماه مدرسه

بوی بازی های راه مدرسه (ادامه…)

« آرایه های ادبی »

                                                     الف )            بدیع                                 ب ) بیان

   الف ) بدیع علمی است که به باز شناسی آرایه های لفظی و معنوی می پردازد .

بدیع بر دو نوع است : ۱- آرایه های لفظی               ۲- آرایه های معنوی

آرایه های لفظی : یعنی زیبایی کلام که با لفظ انجام می شود .

آرایه های لفظی عبارتنداز : واج آرایی ، سجع ، ترصیع ، جناس ، قلب ، ملمع .

واج آرایی ( نغمه ی حروف ) : تکرار یک واج ( صامت یا مصوت ) است ، در کلمه های یک مصراع یا یک بیت یا عبارت نثر به گونه ای که کلام را آهنگین می کند و آفریننده ی موسیقی درونی باشد و بر تاثیر سخن بیفزاید این تکرار آگاهانه ی واج ها را « واج آرایی » گویند .

مثال :          خیزید و خز آرید که هنگام خزان است       باد خنـک از جـانب خـوارزم وزان اسـت

توضیح :  در این بیت تکرار واج « خ » و « ز » باعث ایجاد موسیقی درونی شده است . (ادامه…)

توضیح درس ها و نکته ها و آرایه های ادبی درس پانزدهم و شانزدهم (ادامه…)

توضیح و نکته ها و آرایه های درس سوم تا چهاردهم زبان وادبیات فارسی پیش دانشگاهی (ادامه…)

 درس اول تا سوم زبان وادبیات پیش دانشگاهی ریاضی و تجربی (ادامه…)

آورده اند ها و شعر های حفظی نیم سال اول – ادبیات اول دبیرستان

ادبیات فارسی کلاس اول

آورده اند که … ص ۳۱

     در روزگار خسرو(خسروپرویزساسانی) زنی نزد بزرگ مهر (وزیرخسرو) آمد و از او  مسئله ای پرسید . در آن موقع بزرگ مهر قصد پاسخ دادن به آن سؤال را نداشت ، گفت : ای زن پاسخ مسئله ای را که می پرسی نمی دانم .

      زن گفت : وقتی این را نمی دانی ، نعمت و ثروتی را  که پادشاه به  تومی دهد به چه علت صرف     می کنی؟ بزرگ مهر گفت : به بهای آن چیزهای که می دانم و به علت آن مسائلی که پاسخش را نمی دانم پادشاه به من چیزی نمی دهد و اگر باور نداری بیا و ازخود پادشاه بپرس تا بدانی که آیا پادشاه برای آن چیزهایی که نمی دانم به من چیزی می دهد یا نه ؟

قابوس نامه از عنصرالمعالی  کیکاوس بن قابوس بن وشمگیر قرن ۵       جزء نثرهای ساده (بینابین) 

صفحه ۴۰         حکایت کرده اند که مرغابی ای در آب تصویر ستاره می دید ، فکر می کرد که ماهی است . قصد شکار آن را می کرد ولی چیزی نمی یافت . وقتی بارها امتحان کرد و نتیجه ای عایدش نشد ، رها کرد. روز دیگر هر وقت ماهی می دید تصور می کرد همان روشنایی (روز قبل ) است و برای گرفتن آن  تلاش نمی کرد . و نتیجه ی این تجربه این بود که تمام روز گرسنه ماند .

کلیله و دمنه از نصرا… منشی قرن ۶ جزء نثرهای فنی   تصحیح مجتبی مینوی   ص ۱۰۲   

(ادامه…)

ادبیات فارسی سوم  رشته ریاضی و تجربی

آورده اند که …    صفحه ی ۲۲                    از کلیله و دمنه نصرا… منشی باب ۸ ( باب بوف و زاغ)

پارسایی برای قربانی کردن گوسفندی خرید. در راه طایفه ی دزدان او را دیدند . طمع کردند و با یک دیگر قرار گذاشتند که او را فریب دهند و گوسفند را از او بگیرند . پس یک نفر (از آنان) پیش او آمد و گفت : این سگ را کجا می بری ؟ دیگری گفت : آیا این مرد قصد شکار دارد که (قلاده ی ) سگ در دست گرفته است ؟ سومی با او هم صدا شد و گفت : او در لباس صالحان است اما زاهد و پرهیزگار به نظر نمی آید ، زیرا پارسایان با سگ بازی نمی کنند و دست و لباس خود را از تماس با سگ حفظ می کنند . 

ادامه مطلب (ادامه…)

خط تو با خون تو آغاز می شود/ از آن زمان که تو ایستادی/ دین راه افتاد / و چون فرو افتادی/ حق برخاست (دکتر علی موسوی گرمارودی)

-آنان که رفته اند کاری حسینی کرده اند و آنان که مانده اند با ید کاری زینبی کنند و گرنه یزیدی اند.(دکتر شریعتی)

- به جز اینکه امام حسین در عاشورا شهید شده است عاشورا نیز در تاریخ شهید شده است. و پیام اصلی عاشورا(عدالت) نیز فراموش شده است. پس در هر عاشورایی دو شهید موجود است و بر هر شهیدی نوحه ای واجب. (محمد رضا حکیمی)

(ادامه…)

در پاسخ این سؤال باید توجه کرد که: «تسع» در عربی به معنای نٌه و تاسع و تاسوعا به معنای نهم می باشد. چنانکه «عشر» به معنای ده و عاشورا به معنای دهم می باشد.

(ادامه…)